Wizerunki dziecka

Dzieci ze wsi nie mają szans na rozwój swoich zdolności i zainteresowań. Najlepszym tego przykładem jest postać Janka z noweli Henryka Sienkiewicza. W jego utworze pojawia się sentyment i współczucie dla dzieci społecznie upośledzonych. „Janko Muzykant” najbardziej oddaje głębię dziecięcych przeżyć. Tytułowy bohater od pierwszych chwil życia był niedokarmiony, wątły, słaby- chorowity. Chłopak miał jedną pasję- muzykę. Mały Janek czuł ogromne wzruszenie, kiedy słyszał melodie grane przez organistę w kościele lub innych grajków.

Otaczający go świat był inny niż jego rówieśników, był to, bowiem świat muzyki. Grało mu wszystko: las, karczma, wieś, wiatr na pustynnych polach, szumiące drzewa, nawet widły, którymi miał rozrzucać gnój. Janko marzył o muzyce, o skrzypcach. Mógł przecież wyrosnąć na artystę, lecz nikt nie chciał mu pomóc, dlatego jego marzenie nie mogło się ziścić. Raczej kierowano pod jego adresem groźby i uważano go za „odmieńca”. Toteż krótkie były losy małego grajka, do którego śmierci przyczyniła się chęć dotknięcia, chociaż raz wymarzonych skrzypiec. Autor obwinia o śmierć Janka i zmarnowanie jego talentu, nie Stojkę, który bez umiar bił chłopca. Oskarża tych, którzy z pracy chłopów żyli i których bogate dwory odbiły się od chłopskiej nędzy. Mówi, że myśleli tylko o sobie, nie mówili ojczystym językiem, zachwycali się tym, co obce, nie dostrzegają nawet, że w ich wsi zginęło dziecko, z którego mógł wyrosnąć wielki artysta. Śmierć istoty bezbronnej i niewinnej porusza nas, wstrząsa nami i zmusza do zastanowienia się nad losem dzieci w XIX wieku.